Svečano otvaranje izložbe„Pogledaj ratu u oči. Rusija u Prvom svetskom ratu u filmskim hronikama, fotografijama i dokumentima” održaće se u sredu, 8. aprila, u 18 časova u Istorijskom muzeju Srbije u Beogradu.

- Foto: Car Nikolaj II i Vrhovni komandant Ruske armije veliki knez Nikolaj Nikolajevič, septembar 1914.

Izložbu će otvoriti pomoćnik ministra u Ministarstvu za kulturu i informisanje Aleksandra Fulgosi i direktor Istorijskog muzeja Srbije dr Dušica Bojić. Izložba se realizuje pod pokroviteljstvom Ministarstva kulture i informisanja Republike Srbije, a u pripremi i organizaciji postavke su učestvovali Ministarstvo kulture Ruske Federacije, Ministarstvo kulture i informisanja Republike Srbije, Državni arhiv Ruske Federacije, Federalna arhivska agencija, Državni muzejsko- izložbeni centar „ROSIZO” i Istorijski muzej Srbije.

Prema saopštenju Istorijskog muzeja Srbije, izložba je savremeni muzejski projekat posvećen stogodišnjem jubileju Velikog rata sa kojim će, nakon velikog uspeha u Moskvi tokom jeseni 2014. godine, moći da se upoznaju i posetioci Istorijskog muzeja Srbije u narednom periodu. Po zamisli organizatora postavka nastoji ne samo da, istorijski osnovano i na bazi pouzdanih dokumenata, posvedoči o Velikom ratu, njegovim uzrocima, glavnim događajima i posledicama, već i da oda dužno poštovanje ruskim i srpskim vojnicima, koji su poginuli na njegovim frontovima boreći se rame uz rame.

- Foto: Car Nikolaj II razgovara sa ranjenicima, Rovno 1914.

Autori izložbe su težili da „fotografskom preciznošću“ prikažu istoriju Prvog svetskog rata kao istorijsku dramu biblijskih razmera sa njenim pravim junacima i antijunacima, sa podvizima i izdajom, sa tragedijom miliona ljudi i sa bezbrojnim razaranjima i stradanjima, zatim da ukažu dužno sećanje na hrabrost i junaštvo miliona ruskih građana koji su stradali u godinama Prvog svetskog rata, rata za koji se ispostavilo da je u Rusiji „zaboravljeni rat“ i konačno da učine vidljivim napore, koje je Rusija uložila u borbu sa protivnikom.

Bez obzira na podnaslov „Rusija u Prvom svetskom ratu“ organizatori izložbe nisu mogli da ne posvete pažnju Srbiji, koja je istorijski, duhovno, kulturno, a u to vreme i dinastički bila povezana s Rusijom. Kraljevskom Domu Karađorđevića i njegovim vezama s Domom Romanova posvećen je poseban deo izložbe, koji obuhvata jedinstvene fotografije predstavnika obe dinastije, originalna pisma i dnevnički zapisi.

Autentični istorijski dokumenti, fotografije, umetničke slike, filmske hronike, zvučni efekti, autentična muzika iz ovog ratnog perioda i multimedijalni tematski članci pružiće posetiocima poseban „efekat prisustva”, ali i mogućnost da steknu opštu sliku o Prvom svetskom ratu. Nekoliko desetina „tač-skrinova“ postavljenih u prostoru doprineće temeljnijem upoznavanju sa realijama rata, dok će svojevrsna „reka vremena“ prikazana na nekoliko velikih ekrana pružiti detaljnu predstavu o tome kako se rat odvijao.

Imajući u vidu da je Prvi svetski rat postao prvi rat u istoriji čovečanstva, čiji je vidljivi lik bio u potpunoj meri zabeležen u filmskim hronikama i na fotografijama, predočeni materijali, kao jedan od glavnih izvora, omogućiće posetiocima da vide svojim očima praktično sve strane rata, tj. da doslovce „pogledaju ratu u oči“.

Izuzetno retki arhivski dokumenti i fotografije, od kojih se većina prvi put pojavljuje pred domaćom javnošću, doprineće da se pronikne u najskrivenije tajne političke borbe ovog vremena, da se zaviri u život ruske carske porodice sakriven od tuđih pogleda i da se svojim očima vide sve strahote rata i junaštvo njegovih učesnika.

Izložba se kompoziciono sastoji od četiri glavna dela: „Mir“, „Rat“, „Glavni štab“ i „Front“ i zamišljena je u obliku klasičnog pozorišnog čina ili filma, koji sadrži prolog, glavnu radnju i epilog.

Kontekst izložbe je logično građen i istorijski je utemeljen: od dokonog života mirne Evrope i Rusije uoči rata – ka otkrivanju uzroka njegovog početka, reakcije ruskog društva na dešavanja, hronike vođenja borbenih dejstava na različitim frontovima i uloge Glavnog štaba vrhovnog glavnog komandanta u njima, porasta revolucionarnih raspoloženja, neuspeha na frontu, odricanju cara od prestola, zatim ka potpisivanju separatnog mirovnog sporazuma u Brest-Litovsku, koji je označio priznavanje poraza Rusije i njen izlazak iz rata, do svođenja strahovitih rezultata ove svetske katastrofe u kojoj su najveće gubitke pretrpele upravo Rusija (u apsolutnim ciframa) i Srbija (u procentualnom odnosu prema ukupnom broju stanovnika), a koja je rezultirala potpunom promenom slike tadašnjeg sveta označivši tako ne kalendarski već stvarni početak 20. veka.

- Foto: Car Nikolaj II i carevic Aleksej. Pozdrav komande 1. srpske dobrovoljacke divizije, Odesa 1916.

U realizaciji izložbe su takođe učestvovali Rusko istorijsko društvo, Rusko vojno-istorijsko društv, Vojno-istorijski muzej artiljerije, inženjerije i veze, Državni arhiv Ruske Federacije, Dom ruske dijaspore „Aleksandar Solženjicin“, Istorijsko-dokumentarni departman MIP Rusije, Ruska državna biblioteka, Ruski državni arhiv ratne mornarice, Ruski državni arhiv filmskih i fotografskih dokumenata, Ruski državni arhiv književnosti i umetnosti, Ruski državni arhiv fonodokumenata, Ruski državni vojno-istorijski arhiv, Ruski državni vojni arhiv, Centralni državni arhiv filmskih i fotografskih dokumenata Sankt Peterburga, Privatni kolekcionari, Arhiv Jugoslavije (Beograd, Srbija), Vojni muzej Ministarstva odbrane Republike Srbije (Beograd), Državna arhivska služba Ukrajine (Kijev), Huverovski institut rata, mira i revolucije (SAD), Departman za arhiv i korespondenciju Ministarstva pravde Republike Belorusije (Minsk), Muzej-institut Genocida nad Jermenima (Jerevan, Jermenija), Muzej kralja Petra Karađorđevića (Oplenac, Srbija), Politički arhiv Ministarstva inostranih poslova Savezne Republike Nemačke (Berlin), Sveto-Trojicka bogoslovska srednja škola (Džordanvil, SAD), Federalni arhiv (Berlin, Nemačka) i Jugoslovenska kinoteka (Beograd, Srbija).

Izložba je otvorena do 10. maja 2015. godine, a tokom njenog trajanja svake srede od 17 časova i subote od 13 časova muzejski savetnik Nebojša Damnjanović će zainteresovane posetioce stučno voditi kroz postavku.

Svakog utoraka su besplatne individualne posete aktuelnih izložbi Istorijskog muzeja Srbije na Trgu Nikole Pašića i u Konaku kneza Miloša u Topčideru.

Radno vreme Muzeja:

Muzej je otvoren svakog dana od 12 do 20 časova, osim ponedeljkom.

Cena ulaznice je 200 RSD, a za đake, studente i penzionere cena je 100 RSD.