Na današnji dan, pre 57 godina, preminuo je Toma Rosandić, srpski vajar i akademik, rodom iz Splita. Pored Ivana Meštrovića, bio je najcenjeniji skulptor na jugoslovenskoj umetničkoj sceni prošlog veka.

- Toma Rosandić, foto: pecat.co.rs

Kršten je kao Tomazo Vinčenco 1878. godine. Još u detinjstvu je počeo da se bavi duborezom, inspirisan radom mlađeg Meštrovića koji je u to vreme takođe živeo u Splitu. Školovao se u Beču, kasnije izlažući svoje eksponate 1906. godine u Milanu, i 1912. godine u Beogradu.

- Umorni borac, foto: riznicasrpska.net

Kao i Meštrović, kombinovao je skulptorske i arhitektonske tehnike – obojica su napravili po mauzolej za hrvatske podorice – Rosandić za Petrinoviće, a Meštrović za Račiće. Rosandić je svoj mauzolej radio u gotksom i renesansnom stilu, dok je mauzolej njegovog prijatelja bio jednostavniji. Za vreme Prvog svetskog rata, Toma je otišao u London gde je 1917. godine izlagao svoje radove, kasnije i u Brajtonu i Edinburgu. Tokom Drugog svetskog rata je živeo u Beogradu gde su ga nemačke snage uhapsile, ali je kasnije bio pušten na inicijativu Dragomira Jovanovića, srpskog političara i tadašnjeg gradonačelnika Beograda. Rosandić je posle rata bio jedan od osnivača Umetničke akademije u Beogradu. Među velikim brojem umetnika koji su školu obilazili i u njoj predavali bio je Henri Mur, engleski skulptor. Toma je postao član Srpske Kraljevske Akademije 1946. godine, a onda i SANU 1948. godine.

- Igrali se konji vrani, foto: riznicasrpska.net

Danas, Tomin par velikih bronzanih skulptura – muškarci koji se bore s konjima, pod nazivom „Igrali se konji vrani“ krasi ulaz Narodne skupštine u Beogradu. Poznate su i „Violinista“ u vrtu Belog dvora, skulptura u Subotici, „Glava Hrista“, „Bacač kamena“ itd. Mnoga njegova dela se danas nalaze u Muzeju Tome Rosandića (njegovoj nekadašnjoj kući u Ulici Ljube Jovanovića 3), Narodnom muzeju i Muzeju savremene umetnosti u Beogradu.

Vratio se u Split gde je i umro 1. marta 1958. godine.